Yorum Moderasyonu Yazılımı: Kurallar, Araçlar, Sorumluluk
Bu sayfada
Yorum moderasyonu yazılımı, okur yorumlarını yayından önce ya da sonra inceleyen, spam ve hakaret içeriğini filtreleyen, moderatör kuyruğu ve karar kaydı tutan modüldür. Haber sitesi için iki kritik soru vardır: yorumlar yayından önce mi onaylanacak (ön moderasyon) yoksa sonra mı denetlenecek (son moderasyon) ve hukuka aykırı bir yorum bildirildiğinde ne kadar sürede, hangi kayıtla kaldırılacak. 5651 sayılı Kanun kapsamında yorumu yazan içerik sağlayıcıdır; site, bildirim üzerine kaldırma yükümlülüğü ve kayıt düzeniyle korunur.
Mevzuat uyarısı. Bu sayfadaki hukuki bilgiler 3 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre derlenmiştir ve hukuki danışmanlık değildir. Kanun, yönetmelik ve idari uygulamalar değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynakları (mevzuat.gov.tr, iletisim.gov.tr, bik.gov.tr) kontrol edin ve gerekirse bir hukukçuya danışın. KEYDAL, bu bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden sorumlu tutulamaz.
KEYDALBu işi KEYDAL ile yapmak isterseniz: yorum + moderasyon + yapay zekâ destekli yorum değerlendirme panelde hazır. İncele
Ön moderasyon mu, son moderasyon mu?
| Ön moderasyon | Son moderasyon | |
|---|---|---|
| Nasıl | Yorum, moderatör onaylamadan görünmez | Yorum anında görünür; sonra denetlenir ya da şikâyetle kaldırılır |
| Artı | Hukuka aykırı içerik hiç yayına girmez; küçük ekipte kontrol | Canlı tartışma; moderatör yükü düşük |
| Eksi | Gecikme tartışmayı öldürür; moderatör darboğazı | Zararlı içerik kısa süre de olsa yayında kalır |
| Uygun | Yerel gazete, hassas konular, gece saatleri | Büyük masalar, filtre + hızlı şikâyet akışı olan siteler |
Pratikte karma model yaygındır: otomatik filtreyi geçen yorumlar anında yayınlanır, filtreye takılanlar kuyruğa düşer; belirli haber türlerinde (adli olaylar, hassas konular) yorum tamamen kapatılır ya da ön moderasyona alınır. Yazılım bu kararı haber bazında vermenizi sağlamalıdır.
Filtreler ve araçlar
- Spam ve bağlantı filtresi: Birden fazla bağlantı, tekrarlanan metin, hızlı ardışık gönderim otomatik kuyruğa alınır.
- Yasaklı kelime listesi: Kurumun kendi listesi; eşleşme otomatik ret değil, kuyruk tetikler (yanlış pozitifler için).
- Yapay zekâ destekli değerlendirme: Yorumun hakaret, nefret söylemi, kişisel veri ya da spam olasılığını puanlar; puan eşiğe göre yayınla/kuyruğa al/ret kararı önerir. Son karar moderatörde kalmalıdır.
- Üyelik ve kimlik: Yorum için üyelik ya da e-posta doğrulaması, anonim saldırıları azaltır; misafir yorumuna izin veriliyorsa ön moderasyon önerilir.
- Kullanıcı şikâyeti: Her yorumda "bildir" düğmesi; belirli sayıda bildirim alan yorum otomatik gizlenir ve kuyruğa düşer.
- Moderatör araçları: Kuyruk, toplu işlem, kullanıcı engelleme, gerekçe şablonları, karar kaydı.
Sorumluluk: 5651 ve 5187
5651 sayılı Kanun'a göre internet ortamında içerik üreten kişi içerik sağlayıcıdır ve ürettiği içerikten sorumludur; yorumu yazan okur bu konumdadır. Yorumları barındıran site, yorumlar bakımından yer sağlayıcıya benzer bir konumda değerlendirilir: yer sağlayıcı, barındırdığı içeriği denetlemekle yükümlü değildir, ancak hukuka aykırı içerikten Kanun'un 8. ve 9. maddelerine göre haberdar edildiğinde içeriği kaldırmakla yükümlüdür. Öğretide haber sitelerindeki kullanıcı yorumlarının niteliği tartışmalıdır ve yargı kararları olaya göre değişir; bu nedenle güvenli uygulama şudur: açık yorum kuralları yayımlamak, filtre ve şikâyet mekanizması kurmak, bildirim üzerine hızla kaldırmak ve her işlemi tarih, kapsam (yorum kimliği/URL) ve gerekçesiyle kaydetmek.
5187 m.11 ve m.13, internet haber sitesinde yayımlanan içerikten doğan cezai ve hukuki sorumluluğu düzenler; editör onayından geçmiş bir yorum, okur içeriği olmaktan çıkıp yayıncının içeriği hâline gelebilir. Ön moderasyon tercih ediliyorsa moderatörün yalnızca kuralları uyguladığı, içeriği benimsemediği yorum kurallarında yazılmalıdır. 5651 bu sitenin dayandığı mevzuat setinde yoktur; bilgiler kanun metninden teyit edilmiştir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Yorumcunun verisi
Yorum formu ad, e-posta, IP ve yorum metnini işler; bunlar kişisel veridir. Form yanında aydınlatma metni, saklama süresi (yorum silinse de IP ve zaman damgasının belirli süre tutulması güvenlik gerekçesiyle açıklanmalı) ve ilgili kişi hakları bulunur. Üyelik verisiyle yorum verisinin ayrı saklanması, silme taleplerini kolaylaştırır. Ayrıntı: KVKK uyumlu haber yazılımı.
Moderatör rutini
Moderasyon araç değil alışkanlıktır. Önerilen günlük rutin: sabah ilk iş kuyruğun boşaltılması ve gece gelen şikâyetlerin işlenmesi; gün içinde belirli aralıklarla (ör. iki saatte bir) kuyruğa bakılması; akşam, günün kararlarının kısa bir raporla gözden geçirilmesi (kaç yorum, kaç ret, hangi gerekçelerle). Hassas haberlerde (adli olaylar, ölüm, çocuklar, etnik ve dinî konular) yorumlar yayından önce kapatılır ya da ön moderasyona alınır; bu karar haber yayımlanırken verilir, şikâyet geldikten sonra değil. Ret gerekçeleri standart şablonlardan seçilir ("kişisel saldırı", "kişisel veri", "reklam", "konu dışı") ki hem tutarlılık sağlansın hem de kullanıcıya verilen yanıt aynı dilde olsun. Tekrarlayan ihlalde kademeli yaptırım uygulanır: uyarı, geçici kısıtlama, kalıcı engel. Moderatör, kendi haberine gelen yorumları kendisi değerlendirmemeli; çıkar çatışması kurallarda yazılı olmalıdır. Rutin, yazılımın raporlama ekranıyla desteklenir: kuyruk süresi, ret oranı, en çok şikâyet alan haberler.
Yorum kuralları sayfası
Her haber sitesinin herkese açık bir yorum kuralları sayfası olmalıdır: hangi içeriklerin kaldırılacağı (hakaret, nefret söylemi, kişisel veri paylaşımı, reklam, suç unsuru), moderasyon modeli (ön/son/karma), şikâyet yolu ve yanıt süresi, kullanıcı engelleme koşulları, yorumların yayıncının görüşünü yansıtmadığı beyanı. Bu sayfa yorum formunun yanından bağlantılanır ve yorum yapan kişi kuralları kabul eder. Kardeş sitemizde haber sitesi yorum moderasyonu rehberi örnek kurallar ve moderatör rutini verir.
Yazılımda aranacaklar
- Haber bazında yorum açma/kapama ve moderasyon modeli seçimi.
- Spam, bağlantı ve yasaklı kelime filtreleri; yapay zekâ destekli puanlama (öneri olarak).
- Moderatör kuyruğu, toplu işlem, gerekçe şablonu, kullanıcı engelleme.
- Kullanıcı şikâyet düğmesi ve eşik kuralı.
- Karar ve kaldırma kaydı (kim, ne zaman, hangi yorum, gerekçe); 5651 bildirimi için ayrı işaret.
- KVKK aydınlatma alanı, saklama süresi ayarı, veri silme talebi işleme.
- Moderatör rolü (özel rol) — bkz. editör onay akışı.
Sık sorulan sorular
- Yorumları tamamen kapatmak çözüm mü?
- Hukuki riski sıfırlar ama okur bağını zayıflatır. Ara çözüm: üyelik şartı + karma moderasyon + hassas haberlerde kapatma.
- Yapay zekâ kararı tek başına yeterli mi?
- Hayır; yanlış pozitif ve negatifler olur. YZ öneri verir, moderatör karar verir, kayıt tutulur.
- Bildirim gelince ne kadar sürede kaldırmalıyım?
- Mevzuattaki süreler bildirimin türüne (kişi başvurusu, hâkim kararı, kurum kararı) göre değişir ve kısadır; bildirim kanalını (künyedeki e-posta, UETS) her gün kontrol edin ve işlemi kaydedin.
Kaynaklar
- 5651 sayılı Kanun m.2 (içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı tanımları), m.4 (içerik sağlayıcının sorumluluğu), m.5 (yer sağlayıcı: içeriği kontrol yükümlülüğü yok; bildirim üzerine kaldırma), m.8-9 — mevzuat.gov.tr; WebSearch ile teyit
- 5187 sayılı Basın Kanunu m.11, m.13 (internet haber sitesinde yayımlanan içerikten sorumluluk) — mevzuat.gov.tr
- 6698 sayılı KVKK m.10 (aydınlatma) — kvkk.gov.tr
- KEYDAL ürün bilgileri (yorum, moderasyon, yapay zekâ destekli yorum değerlendirme, üyelik) — KEYDAL (kendi ürünümüz)
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.